Hoe werkt een tachograaf en wat is het precies?
Het apparaat in de cabine houdt je werkdag bij. Hier lees je wat het zelf doet, wat jij moet doen en wie er later naar kijkt.
Een tachograaf is het apparaat in de cabine dat registreert hoe lang je rijdt, werkt, beschikbaar bent en rust. Het legt ook je snelheid en de afgelegde afstand vast. Een deel gaat automatisch, want zodra het voertuig rijdt staat de registratie aan. Een ander deel moet je zelf doen: je kaart invoeren en de juiste stand kiezen als je stilstaat. Wat er in het geheugen staat, is wat een controleur later ziet.
Wat een tachograaf precies is
De tachograaf zit in het dashboard en is aangesloten op de bewegingsopnemer in de versnellingsbak. Daardoor weet hij altijd of het voertuig rijdt, en hoe hard. Die gegevens worden vastgelegd in het geheugen van het apparaat en op de persoonlijke bestuurderskaart die je erin steekt. De eisen aan het apparaat staan in de Europese tachograafverordening, verordening (EU) 165/2014; de regels over hoe lang je mag rijden staan in verordening (EG) 561/2006.
Een tachograaf is dus geen los meetkastje maar een combinatie van drie dingen: het apparaat, de bewegingsopnemer en de kaart. Ontbreekt er een, of klopt de koppeling niet, dan is de registratie niet geldig.
Waarom het apparaat bestaat
De achterliggende reden is verkeersveiligheid: een vermoeide chauffeur is een risico voor zichzelf en voor anderen. De tweede reden is eerlijke concurrentie. Zonder registratie zou een vervoerder die zijn chauffeurs te lang laat doorrijden goedkoper kunnen werken dan een vervoerder die zich aan de regels houdt. De tachograaf maakt achteraf controleerbaar wie wat heeft gedaan.
Wat het apparaat zelf doet en wat jij moet doen
| Gaat automatisch | Doe je zelf |
|---|---|
| Rijtijd zodra het voertuig beweegt | Bestuurderskaart invoeren voordat je begint |
| Snelheid en afgelegde afstand | De juiste stand kiezen als je stilstaat |
| Plaats bij begin en einde van de dienst bij de slimme tachograaf | Handmatig invullen wat je deed toen de kaart er niet in zat |
| Waarschuwingen bij het naderen van een grens | Land invoeren aan het begin en het einde van de dienst |
Die tweede kolom is waar het in de praktijk misgaat. Het apparaat kan niet weten of je staat te wachten op een laadplaats of dat je pauze houdt. Dat verschil kies jij, en dat kleine knopje bepaalt of je rit straks binnen de regels valt. De vier standen en hun symbolen staan een voor een uitgelegd op de pagina over tachograafsymbolen.
Een gewone werkdag, van kaart erin tot kaart eruit
- 1. Kaart erin. Je steekt je bestuurderskaart in sleuf 1, voordat je wegrijdt. Rijd je met een tweede chauffeur, dan gaat zijn kaart in sleuf 2.
- 2. Handmatige invoer. Het apparaat vraagt wat je hebt gedaan sinds je de kaart er de vorige keer uithaalde. Hier vul je rust of ander werk in, zodat er geen gat in je registratie zit.
- 3. Land invoeren. Je geeft aan in welk land je de dienst begint.
- 4. Rijden. Zodra je wegrijdt springt de tachograaf zelf op rijden. Daar hoef je niets voor te doen.
- 5. Stilstaan. Elke keer dat je stilstaat kies je zelf de stand: ander werk, beschikbaarheid of rust. Vergeet je dat, dan blijft de vorige stand staan.
- 6. Kaart eruit. Aan het einde van je dienst zet je de stand op rust, voer je het land in en haal je de kaart eruit.
Drie generaties in het kort
Welke tachograaf je voor je hebt, hangt af van de leeftijd van het voertuig. Of je er een moet gebruiken, hangt af van het voertuig en de rit: lees wanneer een tachograaf verplicht is en welke vrijstellingen er gelden.
- Analoog. Een ronde schijf waarop een naald de rijtijd en de snelheid tekent. Je vult de schijf met de hand in.
- Digitaal. Verplicht in voertuigen met een datum van eerste toelating op of na 1 mei 2006. Geen schijf meer, maar een kaart en een geheugen in het apparaat.
- Slim. De slimme tachograaf voegt satellietpositiebepaling en draadloze communicatie toe. De slimme tachograaf 2 zit sinds 2023 in nieuwe voertuigen.
Wat elke generatie precies toevoegt en wat dat voor jou verandert, lees je op de pagina over de digitale en slimme tachograaf.
Wie er later naar de gegevens kijkt
Je werkgever is verplicht de gegevens op te halen: minimaal elke 28 dagen van de bestuurderskaart en minimaal elke 90 dagen uit de tachograaf zelf. Die bestanden moeten minstens een jaar bewaard blijven. Daarnaast kijken inspecteurs van de Inspectie Leefomgeving en Transport en de politie mee, langs de weg en bij een bedrijfsinspectie. Hoe dat uitlezen werkt en welke kaarten daarbij horen, staat op de pagina over tachograaf uitlezen en de bewaarplicht.
Officiele bronnen
Veelgestelde vragen over de werking van een tachograaf
Wat is een tachograaf in gewone taal?
Registreert de tachograaf alles vanzelf?
Wat moet ik invullen als ik mijn kaart erin doe?
Wat gebeurt er als ik mijn bestuurderskaart vergeet?
Wat is het verschil tussen de tachograaf en de rij- en rusttijden?
Dit in 2,5 uur onder de knie krijgen?
In de klassikale avondcursus in Apeldoorn lopen we de standen, de bestuurderskaart, de rij- en rusttijden en de controle langs de weg door, met een oefentoets aan het eind. Maximaal acht deelnemers per avond, op woensdag, donderdag en vrijdag. Wij verzorgen geen code 95-nascholing: dit is een korte, praktische cursus. Liever zelfstandig leren? Dan is de losse e-learning het alternatief.
