Kort antwoord: de Smart Tacho 2 is de tweede versie van de slimme tachograaf. Hij zit sinds 21 augustus 2023 verplicht in elk nieuw tachograafplichtig voertuig dat op kenteken komt, en voertuigen die internationaal rijden moesten er de afgelopen twee jaar op worden omgebouwd. Vanaf 1 juli 2026 geldt hij ook voor bedrijfsvoertuigen boven 2.500 kilogram die internationaal goederen vervoeren of cabotage rijden. Voor de chauffeur verandert de bediening weinig: kaart erin, standen kiezen, kaart eruit. Wat wel verandert, is dat het apparaat grensovergangen zelf vastlegt en dat een controleur meer en sneller kan zien.
Wat is de Smart Tacho 2?
De slimme tachograaf is de opvolger van de gewone digitale tachograaf. Hij doet hetzelfde als zijn voorganger, maar bepaalt daarnaast de positie van het voertuig via satelliet en kan een deel van zijn gegevens draadloos doorgeven aan een controleur langs de weg. De eerste versie van de slimme tachograaf zit sinds juni 2019 standaard in nieuwe tachograafplichtige voertuigen. De Smart Tacho 2, ook wel slimme tachograaf versie 2 of SMT2 genoemd, is de tweede versie en hoort bij het Europese mobiliteitspakket.
Wat de verschillende generaties van elkaar onderscheidt, analoog, digitaal en slim, lees je op de pagina over de digitale en slimme tachograaf. Hier gaat het om de tweede versie en wat die voor jou betekent.
Wanneer werd of wordt de Smart Tacho 2 verplicht?
De invoering liep in stappen. Deze data komen van de Inspectie Leefomgeving en Transport, Ondernemersplein en de Europese Commissie:
| Datum | Wat er veranderde | Voor welke voertuigen |
|---|---|---|
| 21 augustus 2023 | Smart Tacho 2 verplicht bij eerste inschrijving | Alle nieuwe voertuigen die op kenteken komen en een tachograaf nodig hebben |
| 31 december 2024 | Analoge en niet-slimme digitale tachografen vervangen | Voertuigen in internationaal vervoer |
| 18 augustus 2025 | Slimme tachograaf versie 1 vervangen door versie 2 | Voertuigen boven 3,5 ton in internationaal vervoer |
| 1 juli 2026 | Tachograafplicht met Smart Tacho 2 uitgebreid | Bedrijfsvoertuigen boven 2.500 kilogram, inclusief aanhangwagen of oplegger, in internationaal goederenvervoer of cabotage |
De ombouwplicht gold voor voertuigen die in een ander land rijden dan het land waar ze zijn ingeschreven. Rijdt een vrachtwagen alleen binnen Nederland, dan viel hij niet onder die ombouwplicht.
Wat doet de Smart Tacho 2 anders?
Volgens de Europese Commissie voegt de tweede versie vooral dit toe:
- Grensovergangen automatisch vastleggen. In een voertuig met een Smart Tacho 2 registreert de tachograaf zelf wanneer je een grens passeert. In een voertuig met een oudere tachograaf moet de chauffeur sinds 2 februari 2022 bij elke grensovergang zelf de landcode invoeren.
- Laden en lossen registreren. De tweede versie kan laad- en losactiviteiten vastleggen. Dat is bedoeld voor de controle op cabotage en op de regels voor gedetacheerde chauffeurs.
- Beter beveiligd. Het apparaat is beter bestand tegen manipulatie en de software kan eenvoudiger worden bijgewerkt.
- Uitlezen op afstand. Via DSRC kan een controleur een deel van de gegevens uitlezen terwijl je rijdt, zonder je eerst aan te houden.
Wat ziet een controleur op afstand?
Sinds 20 augustus 2024 moeten alle EU-lidstaten hun controlediensten hebben uitgerust met apparatuur om slimme tachografen op afstand uit te lezen. Volgens de ILT gaat het dan onder meer om het kenteken, de status van de tachograaf, of er een bestuurderskaart wordt gebruikt, de actuele snelheid, de ijkgegevens en de rijtijden. Rusttijden en persoonsgegevens worden vanwege de privacywetgeving niet op afstand uitgelezen.
Dat uitlezen is een eerste selectie. Ziet de controleur een afwijking, dan kan hij besluiten je aan te houden voor een volledige controle langs de weg. Rijd je zonder kaart, of staat er iets vreemds in de status, dan valt dat dus eerder op dan vroeger.
Wat verandert er voor jou als chauffeur?
Minder dan je zou denken. De vier standen blijven hetzelfde, je steekt nog steeds je bestuurderskaart in sleuf 1 en je kiest nog steeds zelf de juiste stand als je stilstaat. De rij- en rusttijden veranderen er ook niet door. Een paar dingen worden wel anders:
- Geen landcode meer invoeren bij de grens. Dat doet het apparaat zelf.
- Fouten vallen eerder op. Omdat de tachograaf positie, grensovergangen en laad- en losmomenten vastlegt, is een verkeerd gekozen stand of een vergeten kaartwissel lastiger uit te leggen.
- 56 dagen terug. Sinds 31 december 2024 moet je bij een controle langs de weg je registraties van de huidige dag en de voorgaande 56 dagen kunnen laten zien. Bestuurderskaarten die sinds augustus 2023 zijn uitgegeven, kunnen die 56 dagen opslaan. Heb je een oudere kaart, dan kan het zijn dat je die periode op een andere manier moet kunnen aantonen.
Hoe het apparaat, de bewegingsopnemer en je kaart samenwerken, lees je bij hoe werkt een tachograaf. Welke stand je wanneer kiest, staat uitgelegd op de pagina over tachograafsymbolen en hun betekenis. Hoe je werkgever de gegevens ophaalt en bewaart, lees je bij tachograaf uitlezen.
Rij je een bestelbus? Dan geldt 1 juli 2026
Voor koeriers en andere bedrijven met bestelbussen is de laatste stap de belangrijkste. Vanaf 1 juli 2026 moet een bedrijfsvoertuig met een toegestane maximummassa boven 2.500 kilogram, inclusief aanhangwagen of oplegger, een Smart Tacho 2 hebben als je er internationaal goederen mee vervoert of cabotage rijdt. Ondernemersplein raadt aan om de voertuigen te laten ombouwen bij een door de RDW erkende werkplaats, een bedrijfskaart en bestuurderskaarten aan te vragen en je chauffeurs te leren hoe de tachograaf en de Europese rij- en rusttijden werken.
Vervoer je met een voertuig van 2.501 tot en met 3.500 kilogram goederen voor eigen rekening, en is vervoer niet je hoofdactiviteit, dan is de Smart Tacho 2 voor jou niet verplicht. Het volledige overzicht voor bestelbussen staat op de pagina over de tachograafplicht voor bestelbus en koerier.
Officiële bronnen
- Inspectie Leefomgeving en Transport: slimme tachograaf
- Inspectie Leefomgeving en Transport: mobility package
- Ondernemersplein: slimme tachograaf type 2 verplicht boven 2.500 kg
- Europese Commissie: afronding van de ombouw naar de slimme tachograaf (Engelstalig)
- Europese Commissie: vragen en antwoorden over de tachograafregels (Engelstalig)
Veelgestelde vragen over de Smart Tacho 2
Wat is het verschil tussen Smart Tacho 1 en Smart Tacho 2?
Beide zijn slimme tachografen met satellietpositie en uitlezen op afstand. De Smart Tacho 2 legt daarnaast grensovergangen automatisch vast, kan laad- en losmomenten registreren en is beter beveiligd tegen manipulatie. Sinds 21 augustus 2023 krijgt elk nieuw tachograafplichtig voertuig de tweede versie.
Moet mijn vrachtwagen omgebouwd worden naar Smart Tacho 2?
Alleen als hij internationaal rijdt. Voertuigen in internationaal vervoer met een analoge of niet-slimme digitale tachograaf moesten uiterlijk 31 december 2024 zijn omgebouwd, voertuigen boven 3,5 ton met een slimme tachograaf versie 1 uiterlijk 18 augustus 2025. Een vrachtwagen die alleen binnen Nederland rijdt, viel niet onder die ombouwplicht.
Moet ik bij de grens nog zelf de landcode invoeren?
Met een Smart Tacho 2 niet: die legt grensovergangen automatisch vast. Rijd je een voertuig met een oudere tachograaf, dan moet je sinds 2 februari 2022 bij elke grensovergang zelf de nieuwe landcode invoeren.
Kan mijn bestuurderskaart 56 dagen aan registraties bewaren?
Dat hangt af van wanneer hij is uitgegeven. Sinds 31 december 2024 moet je bij een controle de registraties van vandaag en de voorgaande 56 dagen kunnen laten zien. Kaarten die sinds augustus 2023 zijn uitgegeven, kunnen dat opslaan; met een oudere kaart moet je die periode soms op een andere manier aantonen.
Kan de politie mijn tachograaf uitlezen terwijl ik rijd?
Een deel ervan wel. Via DSRC kunnen controleurs onder meer je kenteken, de status van de tachograaf, of er een kaart in zit, je snelheid en je rijtijden op afstand zien. Rusttijden en persoonsgegevens worden niet op afstand uitgelezen. Wordt er een afwijking gezien, dan volgt een gewone controle langs de weg.
Werken met de slimme tachograaf in 2,5 uur onder de knie?
In de klassikale avondcursus in Apeldoorn lopen we de standen, de bestuurderskaart, de rij- en rusttijden en de controle langs de weg door, met een oefentoets aan het eind. Maximaal acht deelnemers per avond, op woensdag, donderdag en vrijdag. Wij verzorgen geen code 95-nascholing: dit is een korte, praktische cursus. Bekijk de avondcursus tachograaf.
